آغاز عملیات نجات آبزیان زاینده‌رود
با کاهش شدید دبی آب در بستر رودخانه زاینده‌رود، عملیات اضطراری برای نجات گونه‌های ماهی و انتقال آن‌ها به مخازن امن آغاز شده است. تیم‌های امدادی و کارشناسان محیط‌زیست با هدف جلوگیری از تلفات گسترده، نسبت به زنده‌گیری و انتقال ماهی‌ها اقدام کرده‌اند.
انتقال ماهی‌ها به سد آبشار
طبق برنامه‌ریزی‌های انجام شده، تمامی ماهی‌های جمع‌آوری شده در این عملیات به حوضچه‌های سد آبشار منتقل می‌شوند تا با تأمین شرایط زیستی مناسب، از نابودی آن‌ها در شرایط خشک‌سالی فعلی جلوگیری به عمل آید. این اقدام به عنوان یک راهکار موقت برای حفظ تنوع زیستی در اکوسیستم زاینده‌رود در دستور کار قرار گرفته است.
وضعیت بحرانی فرونشست زمین در دشت‌های اصفهان و تهدید آثار تاریخی
پدیده فرونشست زمین در استان اصفهان، امروز به عنوان یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی در سطح ملی شناخته می‌شود. بر اساس گزارش‌های کارشناسی، دشت‌های اصفهان، برخوار، مهیار و دامنه کوه‌های زاگرس با نرخ فرونشست بی‌سابقه‌ای روبرو هستند که عمدتاً ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی و خشکی طولانی‌مدت زاینده‌رود است. این بحران نه تنها زیرساخت‌های شهری، خطوط انتقال نیرو و جاده‌ها را در شهرهایی نظیر اصفهان و نجف‌آباد تهدید می‌کند، بلکه میراث جهانی و بناهای تاریخی ارزشمند این دیار را نیز در معرض خطر جدی قرار داده است. کارشناسان محیط‌زیست هشدار می‌دهند که اگر مدیریت منابع آبی در حوضه آبریز زاینده‌رود با رویکردی علمی و فرامنطقه‌ای اصلاح نشود، روند فرونشست به مرزهای غیرقابل بازگشت رسیده و بافت‌های تاریخی این کلان‌شهر و شهرهای پیرامونی مانند خمینی‌شهر با خطر ترک‌خوردگی و تخریب‌های غیرقابل جبران مواجه خواهند شد. ضرورت بازگشت جریان پایدار آب به زاینده‌رود و کنترل چاه‌های غیرمجاز، حیاتی‌ترین اقدام برای کاهش سرعت این پدیده ویرانگر است.
کیفیت هوای اصفهان؛ چالش مزمن آلاینده‌های صنعتی و ریزگردها
اصفهان به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص، استقرار صنایع بزرگ آلاینده در شعاع ۵۰ کیلومتری و همچنین کمبود بارش‌ها، همواره با بحران آلودگی هوا دست‌وپنجه نرم می‌کند. در فصول سرد سال، پدیده وارونگی دما در اصفهان و شهرهای صنعتی اطراف مانند زرین‌شهر و مبارکه به اوج خود می‌رسد و سلامت عمومی شهروندان را به شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد. علاوه بر منابع ثابت آلاینده که عمدتاً مربوط به واحدهای بزرگ فولاد و نیروگاه‌ها است، ریزگردهای برخاسته از کانون‌های فرسایش بادی در شرق اصفهان و تالاب گاوخونی، بر وخامت وضعیت کیفی هوا می‌افزایند. مدیریت شهری اصفهان در تلاش است با توسعه حمل‌ونقل عمومی و افزایش استفاده از انرژی‌های پاک، سهم منابع متحرک در آلودگی هوا را کاهش دهد؛ اما بدون همکاری نهادهای بالادستی برای کاهش فعالیت صنایع آلاینده در روزهای بحرانی و همچنین مالچ‌پاشی بیولوژیک کانون‌های گرد و غبار، دستیابی به هوای پاک برای شهروندان اصفهانی کماکان یک چالش بزرگ باقی خواهد ماند.
حیات تالاب گاوخونی و نقش آن در تعدیل اکوسیستم شرق اصفهان
تالاب بین‌المللی گاوخونی که در انتهای مسیر زاینده‌رود واقع شده، اکنون به یکی از بزرگترین کانون‌های بالقوه تولید ریزگرد در مرکز ایران تبدیل شده است. خشکی کامل این تالاب نه تنها تنوع زیستی منطقه شرق اصفهان را نابود کرده، بلکه باعث شده تا اکوسیستم‌های کشاورزی در ورزنه و مناطق اطراف با تهدید جدی مواجه شوند. حق‌آبه تالاب گاوخونی به عنوان یک مطالبه عمومی در اصفهان مطرح است، چرا که احیای آن می‌تواند علاوه بر تثبیت خاک و جلوگیری از حرکت شن‌های روان به سمت شهرهای پرجمعیت، نقشی کلیدی در تلطیف هوای مناطق گرم و خشک شرق استان ایفا کند. فعالان محیط‌زیست تأکید دارند که نگاه تک‌بعدی به منابع آب زاینده‌رود و نادیده گرفتن سهم حق‌آبه زیست‌محیطی تالاب، منجر به بروز فجایع زیست‌محیطی گسترده‌ای خواهد شد که آثار آن نه تنها اصفهان، بلکه استان‌های همجوار را نیز در بر می‌گیرد. احیای گاوخونی نیازمند اراده‌ای قوی برای تخصیص منابع آبی پایدار و تغییر الگوی مصرف در بخش کشاورزی و صنعت است تا این سرمایه طبیعی دوباره به چرخه حیات بازگردد.