عملیات احیای سقاخانه چاره در اصفهان
به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان از پیشرفت ۷۰ درصدی عملیات مرمت سقاخانه تاریخی «چاره» خبر داد. این بنای ارزشمند که یادگاری از دوران صفویه است، در میانه بازار تاریخی دردشت واقع شده و عملیات نجات‌بخشی آن از زمستان سال ۱۴۰۴ با رویکردی تخصصی آغاز شده است.
شناسایی نقاشی‌های تاریخی در سقاخانه چاره
محمدعلی ایزدخواستی با اشاره به وضعیت بحرانی این بنا پیش از آغاز مرمت، اظهار کرد: سقاخانه چاره به دلیل فرسودگی شدید، آسیب‌های جدی دیده بود و فروریختن بخشی از سقف و تخریب لایه‌های نقاشی، این میراث را در آستانه نابودی کامل قرار داده بود. مطالعات کارشناسی انجام شده نشان می‌دهد نقاشی‌های این بنا مربوط به سه دوره تاریخی قاجار و پهلوی است که با مضامین مذهبی و صحنه‌هایی از واقعه عاشورا و تمثال ضامن آهو تزئین شده‌اند.
جزئیات عملیات تخصصی مرمت در دردشت
مدیرعامل سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان درباره اقدامات فنی صورت گرفته تصریح کرد: عملیات شامل سبک‌سازی و پایدارسازی سقف، پی‌بندی دیوارها، استحکام‌بخشی لایه‌های نقاشی و پاکسازی کاشی‌های آسیب‌دیده است. همچنین بازسازی درهای تاریخی و احیای چاه و حوض آب سقاخانه که نمادی از معماری اصیل ایرانی است، به موازات سایر بخش‌ها در حال اجراست.
فراخوان عمومی برای بازسازی نقاشی‌ها
ایزدخواستی با تأکید بر اهمیت محله تاریخی دردشت که آثاری همچون مسجد آقانور و دومنار دردشت را در دل خود جای داده است، از شهروندان درخواست کرد: برای احیای دقیق بخش‌های ازدست‌رفته نقاشی‌های سقاخانه، در صورت در اختیار داشتن مستندات تصویری قدیمی از فضای داخلی بنا، با سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان تماس گرفته و یا به دفتر این سازمان در خیابان ابن‌سینا، کوچه کدخدا (۱۸) مراجعه کنند.
عملیات احیای سقاخانه چاره در اصفهان
سقاخانه چاره، یکی از بناهای تاریخی و مذهبی ارزشمند در قلب بافت تاریخی اصفهان، این روزها شاهد آغاز یک عملیات حفاظتی و مرمتی جامع است. این سقاخانه که در محله قدیمی دردشت واقع شده، به دلیل ارزش‌های معماری و جایگاه ویژه آن در فرهنگ عامه مردم اصفهان، همواره مورد توجه میراث‌دوستان بوده است. سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان با همکاری اداره کل میراث فرهنگی استان، طرحی را برای احیای کالبد این اثر تاریخی کلید زده‌اند تا علاوه بر استحکام‌بخشی به سازه، اصالت معماری دوره قاجار آن نیز حفظ شود. فرونشست زمین و آسیب‌های ناشی از رطوبت صعودی در بافت تاریخی اصفهان، تهدیدی جدی برای چنین بناهایی محسوب می‌شود که ضرورت عملیات مرمتی را دوچندان کرده است. تیم‌های متخصص مرمت با در نظر گرفتن متریال بومی، در تلاش‌اند تا با تثبیت دیواره‌ها و سقف، سقاخانه چاره را به شکوه گذشته بازگردانند و جایگاه آن را به عنوان یک المان هویت‌بخش در مسیر گردشگری تاریخی محله دردشت تثبیت نمایند. این پروژه نه تنها حفاظت از یک میراث ملموس است، بلکه گامی در جهت زنده نگه داشتن آیین‌های مذهبی سنتی در دل شهر اصفهان به شمار می‌آید.
شناسایی نقاشی‌های تاریخی در سقاخانه چاره
در جریان کاوش‌های لایه‌برداری و بررسی‌های فنی در سقاخانه چاره، کارشناسان موفق به کشف نقاشی‌های دیواری ارزشمندی شدند که طی سالیان متمادی زیر لایه‌های ضخیم گچ و رنگ‌های نامناسب پنهان مانده بودند. این آثار هنری که عمدتاً با تکنیک‌های نقاشی قهوه‌خانه‌ای و با مضامین مذهبی و نقوش اسلیمی ترسیم شده‌اند، گویای ذوق و هنر استادکاران اصفهانی در دوران قاجار است. شناسایی این نقاشی‌ها، نگاه‌ها را به سوی لایه‌های پنهان هنر اسلامی-ایرانی در بناهای کوچک‌مقیاس شهر معطوف کرده است. تیم کارشناسی پس از مستندنگاری و آسیب‌شناسی دقیق این نگاره‌ها، فرآیند تثبیت لایه‌های رنگی را آغاز کرده است تا از ریزش بیشتر جلوگیری شود. اهمیت این اکتشاف در آن است که این نقاشی‌ها بخشی از شناسنامه فرهنگی محله دردشت محسوب می‌شوند و بازخوانی آن‌ها می‌تواند زوایای جدیدی از سبک زندگی و اعتقادات مردمان این منطقه را روشن کند. در حال حاضر، کارشناسان در تلاش‌اند با استفاده از روش‌های غیرمخرب، تمامی جزئیات این نقاشی‌ها را آشکار کرده و ضمن حفظ اصالت تاریخی آن‌ها، زمینه‌ساز مطالعه تطبیقی این آثار با سایر سقاخانه‌های تاریخی اصفهان فراهم آورند.
جزئیات عملیات تخصصی مرمت در دردشت
محله تاریخی دردشت اصفهان که به عنوان یکی از کانون‌های اصلی تمدن در هسته مرکزی شهر شناخته می‌شود، اکنون شاهد یک عملیات مرمتی با استانداردهای دقیق فنی است. در پروژه سقاخانه چاره، رویکرد اصلی بر حفظ اصالت بنا با تکیه بر دانش مرمت سنتی و ترکیب آن با تکنولوژی‌های نوین حفاظتی استوار است. عملیات تخصصی در این مکان شامل چندین فاز پیچیده از جمله استحکام‌بخشی پی، مرمت کاشی‌کاری‌های بدنه و بازسازی تزئینات چوبی سقف است. متخصصان با استفاده از ملات‌های سنتی که با اقلیم کویری و نیمه‌خشک اصفهان سازگاری دارند، دیوارهای باربر را تقویت کرده و سیستم دفع رطوبت موضعی را برای جلوگیری از آسیب‌های آتی پیاده‌سازی می‌کنند. همچنین در بخش تزئینات، استفاده از رنگ‌های معدنی مشابه با نمونه‌های اصلی، اولویت اصلی مرمت‌گران است تا همگونی بصری اثر حفظ شود. این فرآیند با نظارت دقیق ناظران عالی میراث فرهنگی صورت می‌گیرد تا از هرگونه مداخلات غیرکارشناسی که می‌تواند هویت تاریخی بنا را خدشه‌دار کند، جلوگیری شود. هدف نهایی در این مرمت، تبدیل کردن سقاخانه چاره به یک الگوی موفق برای حفاظت از بناهای کوچک مقیاس در بافت‌های تاریخی متراکم شهر اصفهان است.
فراخوان عمومی برای بازسازی نقاشی‌ها
سازمان میراث فرهنگی اصفهان به منظور بهره‌گیری از توان تخصصی و مشارکت اجتماعی، فراخوان عمومی برای جذب استادکاران و مرمت‌گران حرفه‌ای نقاشی‌های تاریخی جهت تکمیل فرآیند احیای سقاخانه چاره منتشر کرده است. این فراخوان با هدف ایجاد یک شبکه همکاری میان صاحب‌نظران حوزه هنر و میراث فرهنگی برگزار می‌شود تا بهترین راهکارها برای بازسازی ظریف نقاشی‌های مکشوفه در دردشت اتخاذ گردد. از تمامی مرمت‌گران، هنرمندان حوزه نقاشی‌های سنتی و دانشگاهیان اصفهانی دعوت شده است تا ضمن ارائه مستندات تجربی خود، در جلسات هم‌اندیشی و کارگاه‌های عملی حضور یابند. این اقدام نه تنها به بهبود کیفیت اجرایی پروژه کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود تا فرآیند احیای سقاخانه به یک تجربه جمعی و مبتنی بر خرد خرد جمعی تبدیل شود. اصفهان به عنوان شهر جهانی صنایع دستی، همواره نیازمند انتقال تجربیات از نسل پیشکسوت به نسل جوان بوده و این فراخوان فرصتی استثنایی برای تمرین مرمت در شرایط واقعی است. علاقمندان می‌توانند با مراجعه به سایت اداره میراث فرهنگی استان اصفهان یا دفتر نوسازی و بهسازی شهرداری، نسبت به ارسال رزومه و طرح‌های پیشنهادی خود اقدام نمایند تا با مشارکت همگانی، این قطعه از پازل هویتی اصفهان بار دیگر در محله دردشت به درخشش درآید.