اهمیت نقش عشایر در حفاظت
عشایر به عنوان حافظان سنتی و دائمی مراتع زاگرس شناخته میشوند. دولت باید با تغییر رویکرد نسبت به جامعه عشایری، به جای اعمال ممنوعیتهای بیرویه، از ظرفیت این قشر برای احیای مراتع و مقابله با تخریبهای زیستمحیطی استفاده کند.
تغییر سیاستهای دولتی در قبال عشایر
سیاستهای فعلی که عمدتاً بر پایه محدودسازی حرکت و معیشت عشایر استوار است، نه تنها به تقویت منابع طبیعی کمک نکرده، بلکه منجر به تضعیف ساختار اجتماعی و اقتصادی این جوامع شده است. ضروری است دولت با اجرای طرحهای حمایتی، عشایر را به عنوان نگهبانان اصلی مراتع به رسمیت بشناسد و شرایط قانونی برای فعالیت آنها را تسهیل نماید.
راهکارهای تقویت معیشت و حفاظت
بهرهگیری از دانش بومی عشایر در مدیریت مراتع میتواند یکی از پایدارترین روشها برای حفظ تنوع زیستی در مناطق زاگرس باشد. دولت باید بسترهای لازم را برای استقرار قانونی و ارائه خدمات آموزشی فراهم آورد تا عشایر بتوانند با دغدغهای کمتر، به وظیفه سنتی خود یعنی حفاظت از منابع ملی ادامه دهند.
آخرین وضعیت کوچ بهاره عشایر به مناطق ییلاقی اصفهان
با فرارسیدن فصل بهار و تغییر شرایط اقلیمی در مناطق قشلاقی، فرآیند کوچ عشایر به سمت مناطق ییلاقی استان اصفهان آغاز شده است. شهرستانهای غربی و جنوبی استان از جمله فریدونشهر، سمیرم و چادگان به عنوان مقاصد اصلی ایلات و عشایر بختیاری و قشقایی شناخته میشوند. در سال جاری، با توجه به وضعیت مطلوب مراتع در ارتفاعات زاگرس، شاهد آغاز زودتر از موعد کوچ هستیم. اداره کل امور عشایر استان اصفهان با صدور اطلاعیهای از دامداران خواسته است تا با رعایت زمانبندی دقیق و هماهنگی با ادارات منابع طبیعی، از ورود زودهنگام به مراتع جلوگیری کنند تا پوشش گیاهی دچار آسیب نشود. هماهنگیهای لازم میان فرمانداریها، نیروی انتظامی و پلیس راه برای تسهیل عبور و مرور گلهها در جادههای عشایری انجام شده است تا امنیت کوچروها در مسیرهای سختگذر و کوهستانی تامین گردد.
چالشهای تامین آب و نهادههای دامی برای عشایر اصفهان
یکی از دغدغههای اصلی عشایر در استان اصفهان، تامین به موقع آب آشامیدنی و نهادههای دامی است. خشکسالیهای متوالی سالهای اخیر، چشمهسارهای مناطق ییلاقی را تحت تاثیر قرار داده و نیاز به آبرسانی سیار را دوچندان کرده است. طبق آخرین گزارشها، ناوگان آبرسانی اداره امور عشایر با اولویت مناطق دورافتاده سمیرم و دهاقان در حال فعالیت است. در بحث تامین نهادههای دامی نیز، توزیع جو و کنسانتره با نرخ یارانهای در حال انجام است تا عشایر در تامین خوراک دام خود در اوایل فصل استقرار با مشکل مواجه نشوند. با این حال، عشایر همچنان از قیمت بالای نهادهها در بازار آزاد گلایه دارند. مدیریت استان با همکاری سازمان جهاد کشاورزی تلاش میکند تا از طریق سامانه توزیع هوشمند، سهمیه نهادههای دامی را به صورت عادلانه در میان تشکلهای عشایری توزیع کند تا از فشار اقتصادی بر این قشر تولیدکننده کاسته شود.
توسعه زیرساختها و خدمات بهداشتی در مناطق عشایرنشین
ارتقای سطح زندگی و رفاه عشایر استان اصفهان از اولویتهای برنامهریزی در سطوح استانی است. در مناطق پرتردد عشایری نظیر بخش مرکزی سمیرم و ارتفاعات فریدونشهر، تیمهای سیار سلامت شامل پزشک، ماما و کارشناسان بهداشت محیط جهت ارائه خدمات رایگان اعزام شدهاند. همچنین برنامههایی برای واکسیناسیون دامها جهت جلوگیری از شیوع بیماریهای مشترک بین انسان و دام با همکاری اداره دامپزشکی در حال اجراست. در بخش زیرساخت، استفاده از انرژیهای پاک در اولویت قرار گرفته است؛ به طوری که توزیع پنلهای خورشیدی میان خانوارهای عشایری در مناطق صعبالعبور، دسترسی آنها به روشنایی و وسایل ارتباطی را تسهیل کرده است. علاوه بر این، پروژههای بهسازی راههای عشایری با هدف دسترسی آسانتر به بازارهای فروش محصولات لبنی و صنایع دستی در دستور کار قرار دارد تا عشایر بتوانند تولیدات خود را با حذف واسطهها و قیمت مناسبتر در بازارهای اصفهان به فروش برسانند.
بازار فروش محصولات عشایری؛ فرصتی برای اقتصاد محلی اصفهان
تولیدات عشایر اصفهان از جمله لبنیات ارگانیک، عسل کوهستان، فرش دستباف و گیاهان دارویی، ظرفیت بسیار بالایی برای رونق اقتصادی مناطق روستایی دارد. متاسفانه در سالهای گذشته، دلالان نقش پررنگی در قیمتگذاری این محصولات داشتند. در حال حاضر، تلاشها بر این است که با برپایی نمایشگاههای فصلی و بازارهای مستقیم در شهرستانهای اصفهان، کاشان و خمینیشهر، زمینه عرضه مستقیم محصولات فراهم شود. با توجه به ذائقه مصرفکنندگان اصفهانی به محصولات طبیعی و محلی، برندسازی تولیدات عشایری میتواند ارزش افزوده بیشتری برای ایلات ایجاد کند. سازمان میراث فرهنگی و صنایع دستی استان نیز برنامههای حمایتی ویژهای برای زنان عشایر در حوزه بافت گلیم و جاجیم در نظر گرفته است تا از طریق آموزشهای فنی و حرفهای، کیفیت و تنوع این تولیدات برای بازارهای صادراتی افزایش یابد. این اقدامات علاوه بر تقویت بنیه اقتصادی عشایر، به ترویج فرهنگ غنی و سنتهای اصیل ایلات در سطح استان اصفهان کمک شایانی خواهد کرد.